Diepstrooiselbed in de ligbox opbouwen met stro, lavameel en water

In het kort

• Een diepstrooiselbed is een laag van minstens 15 cm strooisel, met een buis of plank aan de achterrand.
• Lava-Meel rekent per box met ca. 150 kg lavameel, 30 kg stro en 25 liter water om op te bouwen, en ca. 60 kg, 12 kg en 10 liter om aan te vullen.
• Meng in de voermengwagen, breng het in lagen aan en verzorg het bed twee keer per dag.
• Onafhankelijk onderzoek naar steenmeel in ligboxen kennen we niet: probeer het eerst in een paar boxen.

Een diepstrooiselbed in de ligbox is een dikke laag strooisel waar de koe op ligt. Zo'n bed kun je opbouwen uit stro, een mineraal en water. Een bekend bed is gemaakt met kalk, maar je kunt het ook met lavameel opbouwen. Zo'n bed heet ook wel matras. In dit artikel lees je het recept per box en voor je hele stal. Je leest hoe je het bed stap voor stap opbouwt en onderhoudt, wat het kost en waar het vaak misgaat. We volgen de adviezen van de GD en van praktijkonderzoek naar kalk-stro-water, met de hoeveelheden van Lava-Meel.

Zo bouw je een diepstrooiselbed met lavameel: meng per box ca. 150 kg lavameel, 30 kg kort gehakseld stro en 25 liter water in de voermengwagen. Breng het mengsel in lagen in de box, tot het bed minstens 15 cm dik is. Vul later aan met ca. 60 kg lavameel, 12 kg stro en 10 liter water per box.

Wat een diepstrooiselbed is en wat de box nodig heeft

Bij een diepstrooiselbed ligt de koe in een laag van 15 tot 20 cm strooisel (GD). Aan de achterrand houdt een kering het bed op zijn plek: een stalen buis of een hardhouten plank. Een randje van een paar centimeter is te weinig. "Het werkt dus niet om een pijpje van zes centimeter achter de boxrand te schroeven", zegt dierenarts Nico Vreeburg in Veeteelt. Je verliest dan veel materiaal en het onderhoud kost veel tijd. Bij minstens 15 cm heb je genoeg buffer tussen twee keer bijvullen.

Alleen voor zo'n diepstrooiselbed (matras) gaan er grote hoeveelheden lavameel per box in. Strooi je gewoon op een mat of waterbed, dan rekent Lava-Meel met ca. 1 kg per koe per dag op de loop- en ligvlakken. Meer daarover lees je in lavameel in de ligboxen.

Kijk voordat je begint ook naar de maten van de box. De GD geeft deze richtlijnen voor koeien met een schofthoogte van 148 cm:

Let ook op de bodem van de box. Prefab boxen zijn vaak te glad. Dan hecht het mengsel niet en kunnen koeien uitglijden (Valacon-Dairy, 2011).

Het recept: stro, lavameel en water

Lava-Meel rekent met 1 ton stro, 5 ton lavameel en 800 liter water. Per box is dat ca. 150 kg lavameel, 30 kg stro en 25 liter water om het bed op te bouwen. Voor je hele stal ziet dat er zo uit:

Aanvullen doe je met ca. 60 kg lavameel, 12 kg stro en 10 liter water per box. De precieze hoeveelheid hangt ook af van je stal en je boxen.

Gebruik kort gehakseld stro. Voor kalk-stro-water adviseert de GD een strolengte van 3 tot 4 cm, omdat kort stro meer vocht opneemt. Te lang stro wordt snel losgewoeld en te kort stro geeft te weinig binding (Valacon-Dairy). Bij kalk-stro-water zorgen het korte stro en het water dat de laag inklinkt, zodat het stro niet makkelijk verschuift (GD). Het lavameelbed heeft dezelfde opbouw, met minder water.

Wil je een zachtere bovenkant? Doe dan in de bovenste laag iets meer stro. Dat adviseert Valacon-Dairy bij kalk-stro-water. Duits onderzoek noemt voor kalk een verhouding van 1 : 5 : 2 (stro : kalk : water) voor de onderlaag en 1 : 3 : 1 voor de toplaag die je bijstrooit (top agrar, 2023). Hoe dit bed zich verhoudt tot zand, zaagsel, stro en gescheiden mest, lees je in ligboxstrooisel vergeleken.

Stap voor stap opbouwen

Lava-Meel heeft geen eigen werkvoorschrift voor het opbouwen. De stappen hieronder volgen de adviezen voor kalk-stro-water van de GD en Valacon-Dairy, met lavameel als mineraal.

• Stap 1: maak de box leeg en schoon. Begin altijd met een schone box.
• Stap 2: controleer kering en bodem. Zit er een buis of plank aan de achterrand? Is de bodem niet te glad?
• Stap 3: hakselen en mengen. Doe stro, lavameel en water in de voermengwagen; die snijdt ook het stro (GD). Voor een paar boxen kan een betonmolen, met gesneden stro (Valacon-Dairy).
• Stap 4: breng het in lagen aan. Valacon-Dairy had bij gescheiden mest de indruk dat een box die je in één keer vult, van onderen vaster wordt. Laag voor laag blijft het losser. Bouw dit bed daarom ook in een paar lagen op.
• Stap 5: vul met een voerbak. Het mengsel is grover dan zaagsel. Een zaagselverdeler verdeelt het niet goed; een maisvoerbak wel (GD).
• Stap 6: maak het bed vlak en laat het inklinken. Vul daarna bij tot het bed weer minstens 15 cm dik is.
• Stap 7: doe de knieproef. Kniel met een schone overall of een stuk keukenpapier in de box. Zo merk je of het bed zacht en droog genoeg is (GD).

Onderhoud: elke dag langs en op tijd aanvullen

Het onderhoud bepaalt of het bed goed blijft. "Je kunt met alle materialen een goed ligbed maken", zegt onderzoeker Ynte Schukken in Veeteelt. Zelfs met zand wordt het volgens hem een rommel als je het onderhoud niet serieus neemt. Zo houd je het bed op orde:

• Verzorg het bed in de stalperiode minstens twee keer per dag: haal mestresten en natte plekken weg, vul aan en maak het bed vlak (GD).
• Werk het bed dagelijks bij. Dat werkt beter dan wekelijks. Wacht je een week, dan hoopt te veel materiaal zich voor in de box op (Veeteelt).
• Zorg voor ventilatie. Een diepstrooiselbed moet droog en rul zijn, en dat moet het blijven. In een slecht geventileerde stal droogt de bovenlaag onvoldoende op (Vreeburg in Veeteelt).
• Houd de dikte in de gaten. Zakt het bed onder de 15 cm, dan vul je aan.

Aanvullen doe je met ca. 60 kg lavameel, 12 kg stro en 10 liter water per box. Hoe vaak dat nodig is, hangt af van je stal. Ter vergelijking: bij kalk-stro-water noemt Valacon-Dairy eens per 6 tot 10 weken.

Reken op meer werk dan bij een hoogbox. Op een vakdag van de Saksische landbouwdienst LfULG werd voor een diepbox met kalk-stromatras 3,04 arbeidsuur per box per jaar genoemd, tegen 1,58 uur voor een hoogbox met kunststofmat. Voor 80 boxen is dat ruim 243 tegen 126 uur per jaar. Het vlak maken van diepboxen kan ook met een machine (LfULG).

Wat kost een diepstrooiselbed met lavameel?

Een voorbeeld voor 80 boxen. De prijzen zijn inclusief btw en franco in Nederland.

• Opbouwen: 80 × 150 kg = 12.000 kg lavameel. Dat zijn 12 bigbags van 1000 kg. Vanaf 10 stuks betaal je € 229,97 per bigbag, samen € 2.759,64. Per box is dat € 34,50.
• Eén keer aanvullen: 80 × 60 kg = 4.800 kg. Neem 5 bigbags van € 255,07, samen € 1.275,35. Er blijft dan 200 kg over.
• Daarnaast: 2.400 kg stro en 2.000 liter water voor het opbouwen, en je eigen tijd en machines.

Een grotere stal? Een volle trailer van 25 ton los gestort kost € 3.388,00 en is genoeg om ongeveer 166 boxen op te bouwen. Dat is ongeveer € 20,33 per box. Los gestort bestel je per 25 ton; na levering wordt het gewogen gewicht verrekend. Je hebt wel een plek nodig waar de trailer kan storten.

Zit je net onder een staffelgrens? Voor 60 boxen heb je bijvoorbeeld 9.000 kg nodig. Tien bigbags kosten € 2.299,70, nauwelijks meer dan negen (€ 2.295,63). Dan houd je 1.000 kg over om mee aan te vullen. Meer daarover lees je bij volumevoordeel bij bigbags.

Reken je eigen stal uit met de rekenhulp voor een diepstrooiselbed en bestel bij lavameel kopen. We leveren uit eigen voorraad in Marwijksoord, binnen 1 tot 5 werkdagen. Houd de bigbags droog en dicht tot je gaat mengen; tips lees je bij een bigbag ontvangen en opslaan.

Waar het mis kan gaan

• Het bed is te dun. Onder de 15 cm is er te weinig buffer tussen twee keer bijvullen (Veeteelt).
• De bodem is te glad. Dan hecht het mengsel niet (Valacon-Dairy).
• Het bed wordt hard of koekt aan. Kalk-stro-water koekt eerder aan bij een verkeerde verhouding, of als het materiaal opnieuw vochtig wordt (GD). Te veel kalk maakt het bed erg hard, met een bult op de ligplaats. Een toplaag van rul materiaal helpt dan (Valacon-Dairy). Let bij een lavameelbed op hetzelfde en doe geregeld de knieproef.
• Het mengsel komt op de roosters. Dat kan de mestdoorlaat hinderen (GD). Houd het bed netjes binnen de kering.
• Er komt stof vrij. Kalk kan veel stof geven (Valacon-Dairy). Ook lavameel is een fijn meel dat kan stuiven. Werk rustig en houd je aan het recept met water.
• Je zet de hele stal in één keer om. Onafhankelijk onderzoek naar steenmeel in ligboxen kennen we niet. Probeer het bed daarom eerst in een paar boxen en vergelijk met de rest van de stal. Over de gezondheid van je koeien doen we geen uitspraken. Lavameel is geen voer en geen diergeneesmiddel.

Bronnen

• Royal GD, Stalinrichting melkvee (geraadpleegd 2026). gddiergezondheid.nl
• Royal GD, Strooisel (geraadpleegd 2026). gddiergezondheid.nl
• Valacon-Dairy, Kalk+stro+water als boxbedekking (2011). maken.wikiwijs.nl
• M. Feiken en W. van Laarhoven (Valacon-Dairy), Het gebruik van gescheiden mest in de ligboxen bij melkvee (2012). maken.wikiwijs.nl
• T. van Zessen, Slecht strooisel bestaat niet, Veeteelt (2010). maken.wikiwijs.nl
• LfULG Sachsen, Nachlese Fachtag Liegekomfort und Boxenpflege im Milchviehstall (2018). lfulg.sachsen.de
• M. Boelhauve, Liegeboxen nicht täglich kalken, top agrar (2023). topagrar.com