Schapenweide bemesten: weidebeheer voor schapen, geiten en alpaca's

In het kort

• Laat eerst de bovenste 10 cm van de weide onderzoeken; voor grasland is een pH-CaCl2 van 5,0 tot 5,6 gewenst, op veen 4,8 tot 5,4.
• Mineralen verdwijnen vooral als je hooi afvoert; de mest van je eigen dieren blijft op de weide.
• Weid om, let op de grashoogte en gebruik liever geen varkens- of kippenmest op een schapenweide.
• Lavameel strooi je met 100 gram per m²: een emmer van 20 kg is genoeg voor 200 m² weide.

Een kleine weide met een paar schapen, geiten of alpaca's lijkt weinig werk. Toch komt al snel de vraag: moet je een schapenweide bemesten, en zo ja waarmee? In dit artikel lees je hoe je dat aanpakt: eerst meten, dan de zuurgraad op orde, de mest slim verdelen en de weide rust geven. We zeggen er ook eerlijk bij wat lavameel op zo'n weide wel en niet doet.

Begin met een grondmonster van de bovenste 10 cm. Voor grasland is een pH-CaCl2 van 5,0 tot 5,6 gewenst, op veen 4,8 tot 5,4. Is hij lager, dan bekalk je. Mineralen verdwijnen vooral als je maait en het hooi afvoert. Lavameel kan de bodem langzaam aanvullen met mineralen, is geen meststof en vervangt bekalken niet.

Hoeveel weide hebben je dieren nodig?

Voordat je gaat strooien, wil je weten hoe groot de weide moet zijn. De Vlaamse overheid noemt in haar huisdierwijzers deze minimale maten:

Hoeveel schapen een hectare aankan, hangt af van het ras, het soort weide en hoeveel je bijvoert. Een kale weide met alleen gras is voor geiten niet geschikt: ze hebben beschutting van struiken of bomen nodig, en hagen, bladeren en takken horen bij hun ruwvoer. Bescherm bomen wel, want anders schillen geiten de bast eraf en sterven de bomen af. Geiten hebben een hekel aan nattigheid. Ze hebben een stal nodig waar de hele groep tegelijk in kan. Voor schapen noemt de huisdierwijzer minimaal 1,4 m² stal per volwassen ooi. Loopt er ook een paard mee, lees dan lavameel op de paardenweide.

Eerst meten: zuurgraad en voeding

Een grondmonster vertelt je wat de weide nodig heeft. Wageningen geeft voor grasland deze vuistregels:

• Bemonster de bovenste 10 cm.
• Neem het monster vóór je bemest, anders kleurt de mest de uitslag.
• Laat eens in de vier jaar grondonderzoek doen.

De gewenste pH-CaCl2 voor grasland is 5,0 tot 5,6, op veen 4,8 tot 5,4. Zowel een hogere als een lagere pH geeft minder grasgroei. Ligt de pH lager, dan is bekalken nodig tot pH-CaCl2 5,2, op veen tot 5,0. Krijg je een pH-KCl op je uitslag, dan reken je om met pH-CaCl2 = 0,9288 × pH-KCl + 0,5262. Hoe je zelf een monster neemt, lees je in pH van je grond meten.

Elke weide verzuurt langzaam. Wageningen rekent ermee dat er uit de graszode gemiddeld 50 kg neutraliserende waarde per hectare per jaar uitspoelt. Het advies is dat eens in de drie tot vier jaar aan te vullen met een kalkmeststof. Wat het verschil is tussen kalk en steenmeel op grasland, lees je in grasland bekalken of steenmeel.

Mest: wat erop komt en wat eraf gaat

Op een weide die alleen begraasd wordt, blijft de mest van je dieren liggen. Mineralen verdwijnen vooral als je maait en het gras afvoert. Een maaisnede van 3.500 kg droge stof per hectare haalt ongeveer 25 kg fosfaat en ruim 100 kg kali van het land, aldus Wageningen.

• Verdeel mestflatten. Wageningen noemt slepen in het voorjaar op klei- en zandgrond: dan worden mestflatten en molshopen verspreid.
• Alpaca's mesten op vaste plekken. Bij regelmatig opruimen beslaan die mestplekken ongeveer 10 procent van de weide, schrijft de Amerikaanse alpacavereniging. De Vlaamse huisdierwijzer raadt aan de mest uit de wei te halen om wormbesmetting tegen te gaan.
• Composteer verzamelde mest. Volgens de alpacavereniging beperkt composteren ook het risico op vervuiling van het grondwater. Strooi je daarbij lavameel tussen de lagen, reken dan 1 kg op elke 10 kg compost. Meer lees je in compost maken met steenmeel.
• Liever geen varkensmest of kippenmest op een schapenweide. Schapen zijn gevoelig voor koper, en een weide die bemest is met varkensdrijfmest of kippenmest wordt in onderzoek genoemd als bron van koper. Twijfel je, vraag het dan je dierenarts.

Rust en onderhoud van de weide

• Weid om. Verdeel een kleine weide in twee of drie stukken. De Vlaamse huisdierwijzers adviseren voor schapen en geiten om elke 3 weken van weide te wisselen, om de cyclus van parasieten te doorbreken.
• Let op de grashoogte. Is het gras korter dan 6 cm, dan hebben schapen extra hooi nodig. Maai na twee keer weiden de resten af op 7 tot 8 cm (bloten), adviseert Wageningen.
• Laat het gras niet te lang de winter ingaan, maximaal 7 cm, en maai niet meer na eind oktober.
• Kijk naar giftige planten, zoals sint-jacobskruiskruid en sint-janskruid in de wei, en taxus in de tuin. Geef schapen geen haagsnoeisel.

Een voorbeeld: vier schapen op 4.000 m²

Stel: je houdt vier schapen op 4.000 m² zandgrond. Zo kan je jaar eruitzien:

• Najaar of winter: neem een grondmonster van de bovenste 10 cm, voordat je iets strooit. Stel dat de uitslag pH-CaCl2 4,8 is. Dat is lager dan 5,0, dus bekalk je tot 5,2. Hoeveel kalk nodig is, hangt af van je grond; een bemestingsadvies rekent dat uit met de kalkfactor.
• Februari tot april: strooi 400 kg lavameel, 100 gram per m², vlak voor een regenbui. Een bigbag van 500 kg (€ 214,52) is genoeg, met 100 kg over voor het jaar erna.
• Voorjaar en zomer: verdeel de weide in twee stukken van 2.000 m² en wissel elke 3 weken. Maai na twee keer weiden de resten af. Voer hooi bij als het gras korter is dan 6 cm.
• Maai je een stuk voor hooi, dan haal je daar de meeste mineralen weg. Geef dat stuk bij de volgende strooironde voorrang.
• Na vier jaar: een nieuw grondmonster.

Lavameel op een kleine weide

Lavameel is fijngemalen diabas, een bodemverbeteraar. Het verweert langzaam. Volgens de productinformatie bevat het meer dan 40% siliciumdioxide, meer dan 8% calciumoxide en meer dan 3,5% magnesiumoxide, plus sporenelementen. Kalium zit er weinig in. Een kalitekort los je er dus niet mee op, en bij een te lage pH blijft kalk de eerste stap. Lavameel kun je samen met kalk of mest gebruiken.

Voor grasland rekent Lava-Meel 1.000 kg per hectare per jaar. Dat is 100 gram per m².

Voor 150 kg is een bigbag van 250 kg goedkoper dan 8 emmers (€ 279,92). De prijzen zijn inclusief btw en franco in Nederland, met levering binnen 1 tot 5 werkdagen.

Zo strooi je:

• Strooi in het voorjaar, van februari tot april, of in het najaar na de laatste snede.
• Kies een rustige dag, liefst vlak voor een regenbui. Dan spoelt het meel de grond in.
• Strooi niet op bevroren, besneeuwde of drassige grond.
• Een kleine weide doe je met de hand uit de emmer van 20 kg of met een kunstmeststrooier.
• Laat je dieren pas weer op het stuk als een bui het meel heeft ingespoeld. Dat is ons eigen advies; een Amerikaanse weidegids raadt hetzelfde aan na kalken of bemesten.

Over de gezondheid van je dieren doen we geen uitspraken. Lavameel is geen voer: strooi het niet in het voer of het drinkwater. Wil je meteen bestellen, dan kun je hier lavameel kopen.

Bronnen

• Wageningen University & Research, Handboek Melkveehouderij 2023-2024, hoofdstuk 2 Bemesting (2023). backend.wur.nl
• Wageningen University & Research, Handboek Melkveehouderij 2023-2024, hoofdstuk 3 Grasland en voedergewassen (2023). backend.wur.nl
• Vlaamse overheid, Huisdierwijzer schaap (geraadpleegd 2026). vlaanderen.be
• Vlaamse overheid, Huisdierwijzer alpaca (geraadpleegd 2026). vlaanderen.be
• Vlaamse overheid, Huisdierwijzer geit (geraadpleegd 2026). vlaanderen.be
• D.E. Anderson, Alpaca Owners Association, Environmental Impact of Camelids (2024). alpacainfo.com
• M. Borobia e.a., Copper Poisoning, a Deadly Hazard for Sheep, Animals 12 (2022). pmc.ncbi.nlm.nih.gov
• W.J. Bamka en J.R. Justin, Rutgers University, Establishing and Managing Horse Pastures (geraadpleegd 2026). esc.rutgers.edu